h Dolar 8,1732 %0.19
h Euro 9,7300 %0.19
h BIST100 1.386,12 %-0.51
a Öğle Vakti 13:10
İstanbul
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • istanbul
  • izmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
a

Arap yarımadasının Norveç’i: Kumzar…

ad826x90
ad826x90

Kuzey Umman’da dik körfezler ortasına gizlenmiş, dağlar ve koy ortasında saklı bir dünya var; Kumzar köyü. Umman’ın geri kalanından farklı bir iklime sahip olan köy, ülkenin en kuzeyindeki Musandam Yarımadası’nda yer alıyor.

Musandam yarımadası ve içinde bulunan Kumzar köyü farkı coğrafik yapısıyla bölgenin Norveç’i olarak isimlendiriliyor. Bölge bu lakabı dik körfezlerinden ve göz alıcı kıyı şeridinden alıyor.

Hürmüz Boğazı’nda stratejik bir noktada bulunan küçük Kumzar köyüne yalnızca tekneyle ulaşılabiliyor. Bir saat süren hız teknesi seyahati ya da köye en yakın kent olan Khasab’dan 2,5 saat süren bir yelkenli seyahati Kumzar’a ulaşmanın tek yolu.

Kumzar köyüne mahsus bir lisan: Kumzari

ad826x90

Bu köyü tüm Umman’dan farklı kılan şey yalnızca İskandinav ülkelerine emsal coğrafyası değil elbette. Kumzar’ın kendine ilişkin bir lisanı ve kültürü var. Köyde konuşulan lisana ‘Kumzari’ ismi verilmiş. Kumzari lisanı ve kültürü üzerine çalışan bir mahallî olan Makeyya Al Kumzari, “Hepimiz Arapça biliyoruz fakat Kumzari bizim ana lisanımız ve birlikte olduğumuzda diğer hiçbir şey konuşmuyoruz. Bu lisan Kumzar’dan öteki hiçbir yerde konuşulmuyor” diyor. Kumzari lisanını ise eski Farsça ve Arapçanın yanı sıra Akadca, Asurca, Türkçe, İngilizce ve Hintçe üzere öbür lisanların bir karışımı olarak tanımlıyor.

Kumzari lisanının, baskın Arapça’nın var olduğu topraklarda hayatta kalması dilbilimcilerin de ilgisini çekmiş durumda. O denli ki dilbilimci olan Christina van der Wal Anonby ve Erik Anonby bir yıl boyunca Kumzar’da yaşayarak bu lisanı ve Kumzar köyünün kültürünü yakından inceleme fırsatı bulmuş.

Musandam’ın kıyı şeridi sebebiyle ona ‘Arabistan yarımadasının Norveç’i’ diyorlar.

BBC’ye konuşan Erik Anonby, bir yılını geçirdiği bu değişik köyü, “Kumzar, yüzyıllardır toplumsal ve tarihî olarak canlı bir bölgesel ekosistemin merkezinde yer alıyor. Bu nedenle sırf tekneyle ulaşılabilse de onu ‘izole’ olarak düşünmek kusur olur. Kumzar tarihi olarak çok değerli. Basra, Maskat, Zanzibar, Hindistan ve ötesinin ticaret merkezleri ortasında bol ölçüde tatlı su kuyusuna sahip birkaç yerden biri” kelamlarıyla anlatıyor.

Kumzariler yılın dokuz ayı geçimini balıkçılıktan sağlıyor. Erik Anonby, denizin Kumzar’a hayat verdiğini ve münasebetiyle lisanı de şekillendirdiğini söylüyor. Erik, “İncelemeler sırasında Kumzari’de balık çeşitleri için 200 farklı isim bulduk. Bu sözlerin birden fazla dünyadaki öteki hiçbir lisanda bulunan balıkların isimlerine benzemiyor” tabirlerine yer veriyor.

‘Kumzariler çok misafirperver insanlar’

Dilbilimciler çift, köyde kaldıkları mühlet boyunca lisan araştırmalarının yanı sıra günlük rutinlerinde Kumzarilere katılarak köydeki yaşama dahil oldular. Christina, sabahları lokal bayanlarla kakule kahvesi içerken sohbet ettiklerini ve öğlenden sonraları hurma ve balıkları işleyerek ya da palmiye yaprakları örerek geçirdiğini anlatıyor.

Bu misafirperverliğin Kumzar’ın eşsiz pozisyonundan kaynaklandığına inanıyor, “Bence çok misafirperverler zira tarihî olarak Boğaz’da gemi enkazlarından kurtulan denizcileri yanlarına almışlar, korsanlardan kaçarken saklanan gemilere yardım etmişler yahut Kumzar’dan geçen gemilerin tatlı su gereksinimini karşılıyorlar” diyor.

Dünyayı yorumlama biçimleri de farklı

Kumzar, üç tarafı dağlarla, bir tarafı da okyanusa açılan eşsiz bir coğrafyaya sahip. Bu coğrafya yalnızca lisanını değil, insanlarının etrafındaki dünyayı yorumlama biçimini de şekillendirmiş. Kumzariler, istikamet belirtmek için kuzey, güney, doğu ve batı sözlerini kullanmak yerine, üst, aşağı, dağlara ve denize hakikat sözlerini kullanmayı tercih ediyorlar.

ad826x90

Burada düğünler hafta uzunluğu sürüyor

Kumzar köyünde halk öyküleri anlatıcıları da bir oldukça meşhur. Kıssalar ise genelde okyanus ve Kumzar’ın pozisyonu etrafında dönüyor. Makeyya Al Kumzari, “Uzun bir günün akabinde cümbüş vakti gelir. Köyde öykü anlatımı çok tanınan. Öyküler çoğunlukla etraftan etkileniyor; deniz ve yaratıkları hakkında oluyor. Ayrıyeten Kumzar’ı yolcuların durup tatlı su tedarik etmek için kıymetli bir yer haline getiren kuyu hakkında öyküler de çokça var” diyor.

Kumzari kültürünün tek cümbüş anlayışı elbette kıssa anlatımı değil. Kumzari halkı Arabistan’da hafta uzunluğu süren düğünleri, danslarla dolu günler ve geceleri, klasik müzikleri ve herkesin bir ortaya geldiği cömert bayramlarıyla tanınıyor.

Futbol kulüpleri bile var!

Epeyce uzak bir bölgede yer alsa da mutlaka sakin bir hayat yaşanmıyor Kumzar’da. Köy, kendi okulu, hastanesi ve tuzdan arındırma tesisi ile kendi kendine yetiyor. O denli ki köyün kendi futbol kadrosu bile var; Kumzar Futbol Kulübü. Kadro, 2016 yılında Umman’ın bölgesel kupasını kazanarak kıymetli bir muvaffakiyete da imza atmış durumda.

Yerelliğin çok ön planda olduğu ve bununla büyük gurur duyulduğu köy, kendi başlarının devasına bakabilmenin ve bunun yanında başarılara imza atabilmenin memnunluğunu yaşıyor.

Köyün geleceği tehlikede olabilir mi?

Şimdiye kadar anlattığımız her şey epey düzgüne gidiyordu. Lakin bir sorun var; Kumzar’ın geleceği maalesef şimdilik net değil. Musandam etrafında yelkenli cinslerinin kaptanlığını yapan Moyath Al Kumzari, “Kumzar değişiyor. Yeni jenerasyon eğitime yatırım yapıyor ve çalışmak için Maskat’a taşınıyorlar. Yerlilerin yalnızca Kumzari’yi konuştuğu günler sona erdi. Gençler genellikle mezun olduktan sonra anakarada yahut Birleşik Arap Emirlikleri’nde iş arıyorlar” diyor.

Erik Anonby ise köyde ticari balıkçılık sebebi ile balıkların tükendiğini ve Kumzari balıkçı gruplarının geçim kaynaklarının istikrarsız hale geldiğini söylüyor. “Evrensel eğitimin, televizyonun ve artık de internetin ortaya çıkmasıyla birlikte Arapça, Kumzarilerin gününün her anına giriyor” diyen Erik, “Son 10 yılda büyük bir değişiklik oldu ve birçok aile artık çocuklarına Arapça öğretmeye başladı. Çocuklar Kumzari’yi hala anlayabiliyorlar ancak yeterli konuşamıyorlar ve lisanın kuşaklar ortası geçişi süratle yok oluyor” biçiminde konuşuyor.

Musandam yarımadasından bir görünüm.

Fakat düzgün haberler de var. Bir küme mahallî uzman, Christina ve Erik üzere akademisyenlerle bir Kumzari yazı sistemi oluşturmak, lisanlarını ve kültürlerini müdafaaya yardımcı olmak için çalışıyor.

Dahası, gençlerin üniversiteye gitmek için bölgeyi terk etmesine karşın, yüksek doğum oranı lisanı canlı tutmak için bir umut oluyor. Köyde nüfus her geçen gün artıyor ve Kumzar’ın üstündeki dağlara yeni konutlar inşa ediliyor.

Moyath, “Biz Kumzariler her vakit ‘Kumzari maafi couf’ (Kumzariler asla korkmaz) diyoruz zira geleneğimiz ister tabiata karşı ister başka düşmanlara karşı savaşmak. Hepimiz Kumzarlı olmaktan gurur duyuyoruz. Çağdaş zorlukların yanında büyümek için bir sorumluluğumuz var lakin kültürümüzü ve lisanımızı asla geride bırakmayacağız” diyor.

Kaynak: Hürriyet

ad826x90
YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Sıradaki haber:

NBA’de Gecenin sonuçları: Cedi Osman’ın “double-double”ı Cleveland’a yetmedi

HIZLI YORUM YAP

r

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.