Çin, ticaret ve teknoloji hususlarında artan baskıyla karşılaşacak

26.01.2021

3 Kişi Okumuş

0 Yorum

Uzmanlara nazaran, Biden, hemen Çin ile bir cepheleşmeye gitmeyecek, bunun yerine içeride yeni tip koronavirüs (Kovid-19) ve iktisat mevzularına odaklanacak.

Ama Biden’ın zamanla eski Lider Donald Trump’ı 2017’de Çin’den ithal edilen eserlere ilave gümrük tarifeleri getirmeye iten rahatsızlıkları gündemine alacağı, ticaret ve teknoloji alanındaki baskıyı artıracağı kestirim ediliyor.

Uzmanlar, Biden idaresinin Çin ile ticaret bağında, Trump üzere dış ticaret açığının azaltılmasına yönelik “dar bir strateji” izlemek yerine, uzun vadede devlet denetimindeki Çin ekonomisinin serbest piyasa şartlarına daha fazla açılması için baskılara öncelik vermesini bekliyor.

Trump’ın tarife ve yaptırım adımları, müzakere ögesi olarak kullanabilecek

Bu durumda, kısa vadede Trump’ın tarife artışlarının geri alınması gibi ABD politikasında ani değişiklikler beklenmemesi gerektiğine dikkati çeken Oxford Economics şirketinden Louis Kuijs, “Biden daha çok yapısal ıslahatlar için bastıracak. (Gümrük tarifeleri konusunda) politika değişikliğine dair açıklamalar için beklememiz gerekecek.” dedi. 

Biden’in temsilcilerinin, Trump’ın tarife ve yaptırım adımlarını Çin’in kimi siyaset değişiklikleri yapması için müzakere ögesi olarak kullanabileceğini vurgulayan Kuijs, tarifeleri geri çekmenin ve teknoloji ile finansal piyasalara erişim manilerini kaldırmanın yeni idarenin önceliği olmasını beklemediğini lisana getirdi. 

Beyaz Saray Sözcüsü Jen Psaki de dünkü basın toplantısında, Biden’ın Çin mallarına getirilen gümrük tarifelerini değerlendirdiğini ve gelecek adımları müttefiklerle eşgüdüm içinde atmayı istediğini söylemişti.

Mümkün bir siyaset değişikliğine dair işaret vermekten kaçınan Psaki, “Başkan, Çin’in ekonomik alandaki suiistimallerini durdurmaya kararlı.” sözünü kullanmıştı. 

Ticaret savaşı, umulan sonuçları doğurmadı

Trump idaresi, aslında Avrupa ülkeleri ve başka müttefiklerini de mağdur eden şikayetlerden yola çıkarak ticaret savaşını başlattı.

Gümrük tarifelerindeki artışlar, Çin idaresini müzakere masasına oturmaya zorladı ama tarife tedbirleri küresel ticareti olumsuz etkiledi, tüketici fiyatlarının artmasına ve istihdam kaybına yol açtı.

Ticaret savaşındaki son kıymetli gelişme, Pekin idaresinin Ocak 2020’de “Faz 1” ismi verilen mutabakat kapsamında, ABD’den soya fasulyesi ve başka ihraç eserlerini almayı ve kendisiyle iş yapan şirketlere teknoloji transferi konusunda baskı yapmamayı kabul etmek oldu. 

Fakat Çin, vaatlerinin gerisinde kaldı. Kovid-19 salgını nedeniyle kelam verdiği ihraç eserlerinin sırf yüzde 55’ini satın alabildi. Teknoloji siyasetindeki değişiklikler değerli görülmekle birlikte tesirlerinin ne olacağı şimdi kestirilemiyor.

Ekonomistlere nazaran, Pekin, bu değişiklikleri kendi amaçları doğrultusunda zati yapmayı planlıyordu.

Siyasi hususlar öne çıkacak

Çin, dış ticaret konusunun yanında komşularıyla olan sınır ihtilafları, Hong Kong’da uyguladığı baskılar, etnik Müslümanlara yönelik hak ihlalleri, casusluk ve teknoloji hırsızlığı üzere konularda Washington’da artan bir muhalefetle karşılaşacak.  

Obama idaresinde Hazine Bakanlığında memleketler arası bağlantılardan sorumlu müsteşar olarak vazife yapan Nathan Sheets, bu duruma ilişkin “Zemin önemli biçimde değişti.” değerlendirmesinde bulundu.

Biden idaresinde, ABD Ticaret Temsilciliği vazifesini yürütecek Katherine Tai’nin, bu ay yaptığı bir konuşmada, Çin’e karşı şahin bir ton takınması dikkatlerden kaçmadı.

Konuşmasında ABD’nin Çin’in güçlenen rekabetiyle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Tai, “Karşımızda ekonomisi siyasi çoğulculuk, demokratik seçimler ve kamuoyu baskılarına tabi olmayan merkezi planlamacılar tarafından yönetilen bir Çin var.” dedi.

ING Bankasının Global Ticaret Analisti Raoul Leering’e nazaran, Çin, ABD ile münasebetlerinde ilerleme sağlamak istiyorsa değişime gitmek zorunda kalacak.

Trump’ın “Çin’in ticarete ABD’den çok daha fazla pürüz koyduğunu ve iktisada çok daha fazla müdahalede bulunduğunu” söylerken haklı olduğuna dikkati çeken Leering, “Biden’ın ticaret pürüzlerini kaldırması, Çin’in ıslahatlar ve değişim konusunda ne kadar süratli yol alacağına bağlı.” diye konuştu.

Çin idaresi, şimdiye dek yaptığı açıklamalarda, ABD ile alakaların güzelleştirilmesini talep ettiklerini söylerken, rastgele bir ödüne dair işaret vermedi.

Dışişleri Bakanı Vang Yi, Xinhua haber ajansına verdiği demeçte, Biden’ın vazifeye gelmesine ve idare değişikliğine ilişkin “Washington’ın tekrar akılcılığa kavuşacağını umuyoruz.” dedi.

Dışişleri Sözcüsü Hua Çunying de “ABD-Çin bağlarının derhal kalkınma temelindeki hakikat rotasına girmesi için” muhataplarına davette bulundu.  

Devlet şirketlerinin rolü, ticaret ortaklarının en kıymetli tasa kaynağı

Ortadan geçen 2,5 yıl ve 13 tıp görüşme sonunda, ABD ile Çin ortasındaki ticaret müzakereleri, hala Çin’in ticaret ortaklarını en fazla rahatsız eden mevzulardan biri olan bankacılıktan petrole, telekomünikasyona kadar tüm kilit bölümlere hakim olan siyasi imtiyazlı devlet şirketlerinin statüsü problemi hala ele alınamadı.   

Avrupa, Japonya ve başka ülkeler, Trump’ın taktiklerini eleştiriyor ama çabucak hepsi Pekin idaresinin teknoloji transferinden ve kendi şirketlerini sübvanse edip rekabetten koruyarak, piyasa ekonomisine açılma vaadini bozmasından rahatsız. 

Bu şikayetler, Çin Komünist Partisi başkanlarının ülkenin muvaffakiyetinin sırrı olarak gördükleri “devlet öncülüğünde kalkınma modelinden” kaynaklanıyor.

Çin idaresi, Asya kıtasının en büyük petrol üreticisi pozisyonundaki PetroChina, dünyanın abone sayısı bakımından en büyük cep telefonu operatörü konumundaki China Mobile üzere kamu şirketlerini “ulusal bayrak gemileri” olarak görüyor.

Çin Komünist Partisi, 2013’te kamu sektörünü “ekonominin merkezi” ilan etti.

Kamu dalı dışında Çin Komünist Partisi, güneş gücü, elektrikli araçlar, yeni jenerasyon telekomünikasyon ve öteki alanda kesim başkanlarını destekliyor. 

Çin, “gelişmekte olan ülke” statüsünü bırakabilir

ING Bankasının Global Ticaret Analisti Ekonomist Leering, Pekin idaresinin, tenkitler karşında bir jest olarak “gelişmekte olan ülke” statüsünü bırakabileceğini öngörüyor. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kuralları, “gelişmekte olan ülkelerin” ulusal endüstrilerini korumak için iktisada daha fazla müdahalede bulunabilmesinin önünü açıyor.

Çin’in dünyanın en büyük imalatçısı ve orta gelirli bir ülke haline geldiği halde hala bu tariften yola çıkan siyasetleri izlemekten vazgeçmesi, Leering’e nazaran, değerli bir adım olabilir.

Ticaret savaşı ve teknoloji yaptırımları ABD’ye ziyan verdi

Trump’ın, 2017’de 360 milyar dolar kıymetindeki Çin ihraç eserlerine gümrük tanımlarını artırması, ticaret savaşının fitilini ateşleyen gelişme olmuştu. Pekin, buna tarife artışlarıyla karşılık verdi, soya fasulyesi ithalatına da yasak getirdi. Bu, Trump idaresini destekleyen ABD çiftçisine darbe vurdu.

Trump’ın tarife ataklarının akabinde ABD’nin Çin’e verdiği dış ticaret açığı 2019’da yüzde 19, 2020’nin birinci 9 ayında ise yüzde 15 azaldı. Lakin bu durum, Trump’ın istihdamın ABD’ye dönmesi maksadına ulaşmasını sağlayamadı. İhracatçılar Tayvan, Meksika üzere öteki tedarikçilere yöneldi. ABD’nin toplam dış ticaret açığı, 2019’da hafif bir düşüş gösterirken, 2020 Kasım’da tekrar yüzde 14 arttı.

Bu arada Kongre Bütçe Ofisinin iddialarına nazaran, tarife artışlarının ABD hane halkına ortalama maliyeti yılda 1300 dolar oldu. İşletmeler yatırımlarını erteledi, Trump’ın 2017’de getirdiği vergi kesintilerinden sağladıkları çıkarın bir kısmı bu kayıplarla yok oldu.

ABD-Çin İş Kurulunun Oxford Economics ile yaptığı araştırma, ABD’de tarifeler nedeniyle 245 bin kişinin işsiz kaldığını ortaya koydu. Raporda, tarifelerdeki ölçülü bir azaltmanın dahi 2025’e kadar 145 bin şahsa istihdam sağlayabileceği kaydedildi. 

Trump, tarife artışlarının akabinde Çinli telekomünikasyon şirketi Huawei’in ve ulusal güvenliğe, ABD’nin daldaki liderliğine tehdit olarak değerlendirilen diğer teknoloji şirketlerinin ABD’de üretilen teknolojiye erişimini engelleme istikametinde adımlar attı.

ABD vatandaşlarının, Washington’ın “orduyla irtibatlı olduğunu” argüman ettiği şirketlerdeki pay yatırımlarını elden çıkarması istendi. 

Çin Komünist Partisi, bu ataklara, Çin’in son 20 yılda “kendine kâfi bir teknolojik güç olma” gayesi doğrultusunda yürüttüğü kampanyayı hızlandırarak karşılık verdi.

Gümrük tarifelerin düşürülmesi, kısa vadede tek geçerli seçenek

Beyaz Saray Sözcüsü Psaki, Biden idaresinin teknoloji temaslı kelam konusu sıkıntıları da değerlendirdiğini belirtirken, siyaset değişikliğine dair rastgele işaret vermedi.

Psaki, Biden’ın Pekin’in “gayrı adil ve yasa dışı pratikleri” nedeniyle hesap vermesi gerektiğini düşündüğünü, ABD teknolojisinin Çin’i askeri yapılanmasının geliştirilmesi için kullanılmadığından emin olmak istediğini aktardı.

JP Morgan Varlık İdaresi Ekonomisti Sylvia Sheng, Biden idaresinde ABD ile Çin bağlantılarının geleceğine dair yayımladığı raporda, “ABD’de Çin’e yönelik mevcut şahin eğilimlerinin azalacağını öngörmek sıkıntı.” değerlendirmesinde bulundu. 

Batı’daki başka ekonomistler ve uzmanlar da tarifelerin azaltılmasının ve teknoloji ile finansal piyasalara erişim mahzurlarının kaldırılmasını kısa vadede muhtemel görmediklerini belirtiyor.

Pekin’deki Memleketler arası İşletme ve İktisat Üniversitesi DTÖ Çalışmaları Enstitüsü Yöneticisi Tu Şinçuan, Biden idaresinin teknolojiye erişim mahzurlarını kaldırmayacağını zira “Çin’i rakip olarak gördüğü” fakat gümrük tarifelerin düşürülmesinin kısa vadede tek geçerli seçenek olacağını savundu.

Tu’ya nazaran, Biden, tarifelerin azaltılmasını, DTÖ’nün tarife artışlarının kurallara uygun yapılmadığına ait görüşünü ileri sürerek savunabileceğini belirtti.

Kaynak: Hürriyet

Bir önceki yazımız olan Huawei Sound ön satışa sunuldu başlıklı makalemizde Hoparlör ve Ses hakkında bilgiler verilmektedir.

[Toplam: 0   Ortalama: 0/5]
İlgili Terimler : , , , ,

YORUMLAR

İsminiz

 

E-Posta Adresiniz

Yorumunuz

BENZER İÇERİKLER

FACEBOOKTA BİZ