Geçersiz haber ve içerikler infodemiyle koronavirüsten daha süratli yayılıyor

18.05.2020

0 Kişi Okumuş

0 Yorum

Yerkürede yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) yayılmasıyla sosyal medyada ortaya çıkan tesire yönelik bir araştırmada, infodemi nedeniyle geçersiz haber ve içeriklerin virüsten daha süratli halde yayıldığı ortaya konuldu.

Marmara Üniversitesi Muhabere Fakültesi Radyo, TV ve Film Kısmı Talim Üyesi Doç. Dr. Ali Murat Kırık ile Hitit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü Dr. Tedrisat Üyesi Vahdet Özkoçak tarafından yapılan “Yeni Yerküre Nizamı Bağlamında Çevre Medya ve Yeni Koronavirüs (Kovid-19) Pandemisi” araştırmasında, içtimaî medyanın kelam konusu salgın sürecinde edindiği rol, insan ve dijital teknolojilerin ilgisi üzerine çalışan dijital antropoloji açısından ele alındı.

Araştırmada, Çin’in Vuhan kentinde birinci sefer ortaya çıkan Kovid-19 ile ilgili 21 Ocak-11 Mart arasında yerküre genelinde yekun 275 milyon paylaşım yapıldığı, Türkiye’nin, Japonya, ABD, Çin ve İtalya’nın birinci sıraları aldığı listede 6 milyon 506 bin 597 paylaşımla 11. sırada taraf aldığı kaydedildi.

Kırık, araştırmanın sonuçlarına ait yaptığı açıklamada, mahsusen toplumsal izolasyon ve daha çok konutta vakit geçirilmesi nedeniyle toplumsal medya tasarrufunun giderek arttığını belirtti.

Socialbakers’ın yayınladığı raporda, 1 Şubat-21 Mart’ta pandemi ile ilgili yerkürede en sık kullanılan 6 etiketin (hashtag) hem Facebook hem de Instagram’da birebir olduğunun görüldüğünü kaydeden Kırık, “Dünyadaki listenin en üstünde #coronavirus, #Covid19 ve #Covid_19 nokta alıyor. Öbür yaygın etiketler, #stayhome yahut #stayathome üzere tekliflerin yanı sıra #health ve #virüs üzere daha genel tabirleri içeriyor. Binaenaleyh mevcut gündemin içtimaî medyaya yansıdığı kullanılan hashtaglerden rahatlıkla anlaşılıyor.” dedi.

Kırık, salgının giderek dehşet ve panik oluşturması üzerine içtimaî medya kullanıcılarının hakikat ve yeni gelişmelerle vaka sayılarını Yerküre Sağlık Örgütü (WHO) başta olmak üzere çeşitli kuruluşların resmi hesaplarından bilhassa takip etmeyi münâsib bulduğunu söyledi.

Toplumsal medya olgu tahlili şirketi Adba Analytics ile The Brand Age mecmuasının 21 Ocak-11 Mart için hazırladıkları raporda, Twitter, YouTube, forum, blog ve haber sitelerinde, Türkçe, İngilizce, Almanca, Japonca, Rusça, Portekizce, İtalyanca, Fransızca, İspanyolca, Çince, Arapça ve Farsça üzere lisanlarda yapılan paylaşımların göz önüne alındığını tabir eden Kırık, tüm yerküre genelindeki paylaşımların bu devirde süratle arttığını bildirdi.

“İlk vakanın açıklandığı 11 Mart’ta 747 bin 862 paylaşım yapıldı”

Kırık, paylaşım yapılan memleketlerde bir numara sırayı Japonya’nın aldığını aktararak, şunları kaydetti:

“Özetle, yerküre genelinde 21 Ocak-11 Mart’ta yekun 275 milyon paylaşım yapıldığı görüldü. Japonya 41 milyon 272 bin 779, ABD 37 milyon 932 bin 712, Çin 5 milyon 581 bin 751, İtalya 3 milyon 597 bin 707 ile birinci dört sırada kendine yan buldu. Türkiye’de 6 milyon 506 bin 597 paylaşım yapılırken listede 11. sırada mekan aldı. Türkiye’de birinci vakanın açıklandığı 11 Mart’ta yekun 747 bin 862 paylaşım yapıldı. Türkiye’deki paylaşımların içeriğine bakıldığında ise kullanıcıların ruhsal olarak süreçten etkilendiği görülüyor. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın 11 Mart akşamı yaptığı konuşmasında, Türkiye’de yaşayan bir vatandaşta koronavirüs tespit edildiğini açıklamasının akabinde kaygı, panik ve tasa çevre medya paylaşımlarına da yansıdı. Koronavirüs nedeniyle mekteplerin, üniversitelerin ve eğitim kurumlarının tatil edilmesi gerektiği de sıkça konuşulan mevzular arasına girdi. Vatandaşların toplu taşıma alanına iş alanlarına kendi araçlarıyla gitmeye başlamasıyla birlikte meydana gelen trafik yoğunluğu da çevre medya gündemini etkiledi. “

Doç. Dr. Ali Murat Kırık, koronavirüs hakkındaki toplumsal medya metinlerdeki tek günlük en büyük ani artışlardan birinin 16 Mart’ta olduğunu, sonraki gün pandemi hakkında 11 bini aşkın Facebook ve 3 bin 300 Instagram yayını yapıldığını belirtti.

Bu süreçte klasik medyada ile içtimaî medyada büyük bir haber kirliliği meydana geldiğine dikkati çeken Kırık, “Sosyal medya platformları ve gayri kurumlar aracılığıyla süratle yayılan global bir yanlış haberlendirme salgını, halk sıhhati için önemli bir sorun oluşturuyor. Velhasıl bu devirlerde yalnızca bir salgınla değil, infodemi ile de savaşılıyor. Bu kavram, içtimaî medyada virüsten daha süratli biçimde yayılan geçersiz haber ve içerikleri anlatıyor. En makûs senaryo, yanlış malumatların potansiyel olarak virüsün kendisinden daha süratli yayılmasıdır ve bu da kişilerin yanlış kararlar vermesine neden oluyor.” değerlendirmesini yaptı.

Kırık, Türkiye’de de infodeminin toplumsal medya aracılığıyla giderek yayılmaya başladığını, gerçek ve düzmecenin adeta iç içe geçtiğini söyledi. Sağlık Bakanlığı bünyesinde çalışmalarını sürdüren Bilim Konseyi üyeleri ismine açılan uydurma hesaplar aracılığıyla yayılan dezenformasyon ve infodeminin tüm topluluğu tehdit ettiğini aktaran Kırık, üyelerin isimleri kullanılarak, içtimaî medya hesapları açan bed niyetli kimselerin vatandaşları tedirgin edecek birtakım açıklamalarda bulunduğunu hatırlattı.

İnfodemiyi geçersiz hesaplar daha da artırıyor

Şura üyelerinin bu mevzudan dertli olduklarını içtimaî medya ve basın aracılığıyla mütemadi lisana getirdiklerini kaydeden Kırık, şu sözleri kullandı:

“Bu durum çevre medyada infodeminin farklı bir boyutunu oluşturuyor. Mahsusen koronavirüsle ilgili birtakım gelişmeler yaşanmaya devam ederken Twitter, kullanıcıların sahih malumata ulaşabilmesi için Yerküre Sağlık Örgütü ya da lokal sağlık bakanlıklarını takip etmelerini önerdi. Tam bu noktada kullanıcılar, sağlıklı habere ulaşmak için #Keşfet kısmının en üstünde nokta alan ‘Türkiye’de Kovid-19 ile ilgili yeni gelişmeler’ sekmesinde mekan alan gelişmeler takip edildi. 1918’deki İspanyol gribi hengamında yaşanan algı savaşları ve devletlerin güç savaşı yaklaşık bir asır sonra klâsik medyadan içtimaî medyaya evrildi. Atılan tweetler üzerinden koronavirüs salgını bir teknolojik güç savaşına dönüştürüldü.”

Kırık, WHO Genel Yöneticisi Tedros Adhanom Ghebreyesus’un, salgına yönelik acil tedbirlerin alınmasının gerekliliği bildirdiğini, içtimaî medyadaki algı idaresi ve dezenformatif haberlerle infodeminin sürat kazandığını bildirdi.

Teknoloji platformlarının bu süreçte şeffaflık konusunda olağandışı bir halde proaktif hale geldiğini belirten Kırık ,”Birçoğu pandemi ile ilgili attığı adımlar hakkında kamuya açık duyurular yapmıştır. Bunların başını ise Twitter çekiyor. İnfodemi, salgını epey tehlikeye atarak, kime ve hangi haber kaynaklarına güvenileceği konusunda baş karışıklığını arttırdı. Münhasıran doğrulanmamış söylentiler ve abartılı tezler nedeniyle çevre medyada kaygı ve panik havası oluşuyor.” diye konuştu.

Kaynak: Hürriyet

Bir önceki yazımız olan ASELSAN'ı yerli medya konferans pratiği konuşturacak başlıklı makalemizde Aselsan, Güvenli ve Pratik hakkında bilgiler verilmektedir.

[Toplam: 0   Ortalama: 0/5]

YORUMLAR

İsminiz

 

E-Posta Adresiniz

Yorumunuz

BENZER İÇERİKLER

FACEBOOKTA BİZ