Kovid-19 tedavisinde kullanılan ilaçların izotopları yerli imkanlarla sentezlenecek

18.05.2020

0 Kişi Okumuş

0 Yorum

Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Kimya Kısmı Tedrisat Üyesi Prof. Dr. Sezgin Bakırdere ve ekibi tarafından, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) tedavisinde kullanılan “klorokin” ve “hidroksiklorokin” isimli ilaçların izotoplarının yerli imkanlarla sentezlenmesi emeliyle geliştirilen girişimin desteklenmesi için Sağlık Bakanlığına bağlı Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına (TÜSEB) başvuruldu.

Girişimin kabul edilmesinin akabinde 52 kişilik Bakırdere Araştırma Kümesinin üyeleri, ilmî çalışmalara başladı. 

Girişim kapsamında, Kovid-19 tedavisinde birçok memlekette kullanılan “klorokin” ve “hidroksiklorokin” kimyasallarının canlı bileşenlerinin izotopları yerli imkanlarla sentezlenecek, enfekte olmuş kişilerin vücut sıvılarında bu kimyasalların süratli ve gerçek bir formda tayin edilmelerine yönelik analitik formüller geliştirilecek. 

Araştırma ekibinde taraf alan YTÜ Kimya Kısmı Tedrisat Üyesi Doç. Dr. Ömer Tahir Günkara’nın sentezleyeceği izotopların analitik pratikleri ise ekibin gayrı üyelerince Fen Edebiyat Fakültesi’ndeki Analitik Kimya Araştırma Laboratuvarı’nda yapılacak.

Çalışmayla sıtma tedavisinde de kullanılan ve sağlık açısından olumsuz durumlar oluşturabilme potansiyeli bulunan bu kimyasalların vücutta ne tıp metabolitlere dönüştüğü ve oluşan bileşenlerin sıhhati ne radde etkilediğine yönelik çalışmaların önünün açılması hedefleniyor.

“İzotopların sentezleri yerkürede birinci olacak”

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Asosye Üyesi de olan YTÜ Kimya Kısmı Talim Üyesi Prof. Dr. Sezgin Bakırdere, bilim kişileri olarak Kovid-19’la savaş için üzerlerine düşen vazifesi yapmak emeliyle hayallerini girişime dönüştürdüklerini belirterek, TÜSEB’e sundukları çalışmanın kabul gördüğünü ve desteklendiği söyledi. 

Girişim kapsamında, evvelce sıtma marazının uzun yıllardır kullanılan, şu anda da Kovid-19’un tedavisinde tasarruf yeri bulan “klorokin” ve “hidroksiklorokin” kimyasalları üzerinde çalışacaklarını belirten Bakırdere, bu kimyasalların da yan tesirlerinin bulunduğuna dikkati çekti.

Bakırdere, bu kimyasalların mahsusen deriyle ilgili meseleler oluşturduğunun, sağırlığa ve körlüğe neden olduğunun literatürde raporlandığını, irtihal vakalarının da azımsanmayacak kademede ziyade olduğunu kaydederek, şunları anlattı:

” ‘Bununla ilgili neler yapabiliriz?’ diye girişim ekibimizle konuştuk. Yerli ve ulusal olarak bu kimyasalları sentezlemek için çalışmalara başladık. Bu birinci sefer mi yapılacak? Hayır. Klorokin ve hidroksiklorokin yerkürede sentezi yapılan kimyasallar ancak biz onların izotoplarını sentezleyeceğiz. İzotopların sentezleri yerkürede birinci olacak. Bu kimyasalların döteryumları ile azot-15’lerini sentezleyip kimyasallarını işaretleyeceğiz. Bunların kan ve idrarda çok eser seviyelerde yüksek doğrulukta tayinleri için analitik formül geliştireceğiz.”

“İlaçların sağlık üzerine negatif tesirleri minimuma indirilebilecek”

Sentezleyecekleri klorokin ve hidroksiklorokin izotoplarını hastalarda denenmek üzere doktorlara ulaştıracaklarını aktaran Bakırdere, “Hastalarda doz ayarlaması yapılabilecek. Tedavi mekanizmasının nasıl tesir ettiği tespit edilebilecek. Bir tabip bunun izotopunu alıp hastaya verdiğinde onun hangi dokuda ne cins tesirlere sahip olduğunu rahatlıkla gözlemleyebilecek. Buna nazaran ilacın dozunu ayarlayabilecek. Bu ilaçların sağlık üzerine negatif tesirlerini minimuma indirebilecekler.” diye konuştu.

Bakırdere, girişimin 14 Mayıs’ta kabul edildiğini, sonraki gün de çalışmalara başladıklarını belirterek, “Nihai amacımız 8 ay içerisinde bu girişimin bitmesi ancak yakın maksadımız 4-5 ay içerisinde tamamlamak. Zira yerküre genelinde yüz binlerce kişi öldü, ne kadar kişinin de öleceğini bilmiyoruz. O yüzden süratli hareket etmemiz lazım.” dedi. 

“Dünya genelinde kullanılabilecek bir referans prosedür olacak”

Bu kimyasalların kan ve idrarda yüksek hassasiyette tayinine yönelik izotop esaslı bir tekniğin olmadığına, bunu birinci kez geliştireceklerine dikkati çeken Bakırdere, şunları kaydetti:

“Hedeflerimize ulaşabilirsek yerküre genelinde kullanılabilecek bir referans yol olacak. Girişim sonuçlarını yayınladığımız devir literatürde birçok çalışmanın önünü açmış olacağız. Literatürdeki gayrı bilim kişileri da bunların hangi metaboliklere dönüştüğünü, vücutta hangi dokulara gittiğini, o dokularda ne nispette biriktiğini, kanda verilen kimyasalın olduğu üzere mi kalıp kalmadığını yahut rastgele bir fregmanta bölünüp bölünmediğini rahatlıkla tespit edebilecekler. Biz metabolit araştırmaların önündeki taşı kaldıracağız. Gerisinden birçok girişimin geleceğini ümit ediyoruz.”

Bakırdere, çalışmaların büyük kısmını GC-MS cihazında yapacaklarını, sentezlere süratli bir halde başlayacaklarını ve olgu elde ettikçe de TÜSEB’i bilgilendireceklerini söyledi. 

“Türkiye şampiyonluğa oynuyor”

Kovid-19’la savaş için Türkiye’de yapılan aşı ve ilaç girişimlerine değinen Bakırdere, bu sahada TÜBİTAK ve TÜSEB’in çok yeterli çalışmalar yaptığını belirtti.

Salgın sürecinin çok güzel yönetildiğini vurgulayan Bakırdere, “Virüs gelmeden evvel Bilim Konseyi oluşturuldu ve Kurul’un teklifleri harfiyen uygulanmaya başladı. Türkiye’yi Kovid-19’la savaşan ekip olarak düşünürsek, yerküredeki 234 memleket arasından birinci 3’e girer. Zira çok yeterli bir kadro oluşturuldu. Devlet büyüklerimiz sağ olsunlar, bu ortamda çok çaba sarfettiler. Türkiye, Kovid-19 liginde bilim mealinde şampiyonluğa oyunuyor.” değerlendirmesini yaptı.

Bakırdere, yerküredeki gelişmiş devletler arasında yan alan ABD, İngiltere, Fransa ve İtalya’da ölümlerin katbekat arttığına lakin Türkiye’de salgının denetim altında tutulduğuna işaret etti.

Kaynak: Hürriyet

Bir önceki yazımız olan Türkiye bilim yeri sıralamasında yerkürenin en güzelleri arasında başlıklı makalemizde Alan, Dünya ve Sıralamasında hakkında bilgiler verilmektedir.

[Toplam: 0   Ortalama: 0/5]
İlgili Terimler : , , , ,

YORUMLAR

İsminiz

 

E-Posta Adresiniz

Yorumunuz

BENZER İÇERİKLER

FACEBOOKTA BİZ